Pamiętajcie o zabytkach techniki

Stacja kolejowa w Szydłowie

W 2006 roku zespół obiektów stacji kolejowej w Szydłowie został wpisany do rejestru zabytków województwa opolskiego. Warto dodać, że to osiedle kolejowe powstało w 1887 roku, a rozbudowano je w 1936 roku. Kompleks objęty ochroną obejmuje: dworzec (z nastawnią dysponującą), nastawnię wykonawczą, parowozownię i ceglany wiadukt kolejowy przy nastawni wykonawczej. Ponadto do rejestru zabytków wpisano infrastrukturę kolejową w postaci urządzeń sterowania ruchem kolejowym, m.in. semafory kształtowe (ostatnie istniejące na linii kolejowej: Opole-Nysa). 

Ta stacja kolejowa nie tylko znajduje się w lesie, ale jest ściśle przez las „otulona”. Urzekła mnie nie tylko swoim wyjątkowym położeniem. Założono ją „od zera” w XIX wieku jako samowystarczalną przestrzeń z całym zapleczem, umożliwiającym nie tylko pracę, czyli prowadzenie ruchu pociągów, ale też codzienne funkcjonowanie kolejarzy po zakończeniu służby. Warto dodać, że w Szydłowie wybudowano jak na tamte czasy bardzo duży i nowoczesny dworzec dla pasażerów. Dla pracowników kolei powstało też  osiedle pięciu budynków mieszkalnych o wysokim jak na tamte realia, standardzie życia.

Leśna stacyjka we wsi Bukowo

Budynek stacji PKP został zbudowany w XIX wieku. Powstał na planie prostokąta z ryzalitami (wysuniętymi częściami budynku). Dworzec jest jednokondygnacyjny, drewnianym budynkiem o szkieletowej konstrukcji. Wnętrze podzielone jest na 3 pomieszczenia. Widoczne są elementy konstrukcyjne dachu.

Przy dworcu znajduje się drewniane koło, które pochodzi prawdopodobnie z lokomotywy osobowej. Przez długie lata znajdowało się obok budynku dyrekcji PKP w Opolu na ul. Krakowskiej. Obecnie jest to Komenda Wojewódzka Policji. W 1951 roku koło zostało sprowadzone do Jełowej na teren miejscowej strzelnicy. Po sześciu latach przeniesiono je ustawiono na pierwszy peron jełowskiej stacyjki. W chwili zamknięcia linii Opole – Kluczbork „zapomniano” o nim. Wiosną 2014 roku przetransportowano je na przystanek kolejowy do Bukowej. Tutaj zostało odrestaurowane, pomalowane na pierwotne kolory. Teraz można je podziwiać w pobliżu drewnianej stacyjki.

Wieże ciśnień w Jełowej i Karłowicach

Wieża ciśnień w Jełowej została wzniesiona w latach 1889-90. Najprawdopodobniej powstała wraz z budową szlaku kolejowego. Zapiski na wieży sugerują że w 1964 roku wykonano jej remont. Uważana jest za jeden z symboli miejscowości. Jest to murowana, słupowa budowla, którą wzniesiono na planie kwadratu. Budynek przykryty jest czterospadowym dachem. Wieża ma wysokość 24 metry i jest zbudowana z cegły. Zbiornik na wodę ma pojemność 200 m³. Powstała w celu zapewnienia odpowiedniego ciśnienia wody w sieci wodociągowej dla stacji kolejowej w Jełowej. Obecnie obiekt jest wyłączony z użytku. Aktualnie wieża „oferuje” panoramiczny widok na Jełową i okolicę.

Warto dodać, że wieże ciśnień to struktury inżynieryjne, które zostały zaprojektowane do przechowywania wody pitnej oraz utrzymania ciśnienia w systemach wodociągowych. W przypadku awarii wodociągu lub nagłego wzrostu zapotrzebowania na wodę, wieża ciśnień może dostarczyć jej odpowiedni zapas wody. Zazwyczaj jest wyższą konstrukcją niż otaczające ją budynki i stanowi charakterystyczny element krajobrazu. Obiekty tego rodzaju mogą mieć różne kształty. Jednak zazwyczaj wieże ciśnień mają cylindryczną lub stożkową formę.

Dwukondygnacyjna wieża ciśnień w Karłowicach znajduje się przy ul. Dworcowej 3 po zachodniej stronie linii kolejowej. Zbudowana została w dolnej części z cegły, zaś w górnej z konstrukcji żelbetowej. W górnej części obiektu znajduje się zbiornik na wodę, w formie niskiego walca znacznie szerszego od niższych kondygnacji. Całość została przykryta niskim stożkowym dachem. Na jego szczycie znajduje się latarnia z metalową iglicą z chorągiewką. Widnieje na niej data z 1909 roku. 

Prószkowska kuźnia 

Muzeum Kowalstwa w Prószkowie to miejsce, gdzie można zobaczyć warsztat kowala w kształcie, w którym funkcjonował on od 100 do 150 lat temu. Historia samego budynku kuźni jest niezwykle ciekawa. Nie ma pewności kto i kiedy po raz pierwszy postawił kuźnię przy dzisiejszej ul. Młyńskiej w Prószkowie. Wiadomo natomiast, że w 1769 roku ówcześni panowie tych terenów hrabiowie Prószkowscy przekazali ją we władanie rodzinie Ziolko, czyli przodkom rodziny Kotyrba. Stało się to w dowód uznania i wdzięczności za wierną służbę. Od tamtej pory kuźnia pozostaje w rękach tej samej rodziny. Pracowała przez wieki, aż do 2002 roku. Ostatnim rezydującym kowalem był Ernest Kotyrba. Obecnie prószkowska kuźnia jest najprawdopodobniej najstarszym tego typu czynnym obiektem na Opolszczyźnie i z pewnością jednym ze starszych w Polsce.

Warto przypomnieć, że Muzeum Kowalstwa podlega pod Ośrodek Kultury i Sportu w Prószkowie. Powstało dzięki podpisaniu przez rodzinę ostatniego kowala wieloletniej umowy z Urzędem Miejskim w Prószkowie na wynajem zabytkowej kuźni.