Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
piątek, 27 marca 2026 18:14
Przeczytaj:
Reklama
Reklama https://www.wirtualnaprosperita.pl/

Fryderycjańskie wsie

Jeśli chodzi o typ osadnictwa, to na tle miejscowości wyróżniają się Miedziana oraz Walidrogi. Są tzw. wsiami fryderycjańskimi. Zostały one założone z królewskiego polecenia w 1773 roku w ramach akcji kolonizacyjnej. Zamieszkali w niej osadnicy pochodzący w większości z austriackiej części Śląska i Moraw.
Fryderycjańskie wsie

Źródło: gmina Tarnów Opolski

Kolonizacja fryderycjańska była to akcja osadnicza zapoczątkowana przez króla Prus Fryderyka II i kontynuowana przez jego następców. Nowe wsie powstawały w poł. XVIII wieku i początku XIX wieku na terenach Prus Wschodnich. Celem tej osadniczej akcji było ściągnięcie niemieckich osadników na zdobyte przez Prusy ziemie. W ramach tej inicjatywy przeprowadzono też gruntowne reformy administracyjne, rozwijające rolnictwo i przemysł. 

Nowo utworzone osady miały przynieść zysk z podatków, podnieść w prowincjach status gospodarczy i dobrobyt. Ważne było wykorzystanie gospodarcze nieużytkowanych dotąd terenów, w tym bagien i lasów. Dzielono królewszczyzny i na ich terenach budowano nowe wsie. Sprowadzano do nich przeważnie ewangeliczną ludność z Prus, ale także z Habsburskiej Austrii, Czech i Węgier. Wsie charakteryzowały się zróżnicowaniem gospodarki. Osadzano tam bogatych chłopów, ale istniały też małe osady jako zaplecze dla większych gospodarstw. Powstawały również osady przemysłowe i osady dla robotników leśnych (drwali), dostarczających drewno do nowo powstających hut.  Warunki dla nowych osadników w porównaniu z życiem chłopów pańszczyźnianych były korzystniejsze. Osadnicy płacili tylko czynsz, nie ponosili żadnych innych należności feudalnych. 

Osady były budowane w oparciu o fryderycjański regulamin według sporządzonych projektów. W przeciwieństwie do typu wsi łanowej i niwowej rozplanowywanie zabudowy wymagało zatrudnienia architekta. Wsie takie posiadają często regularne i geometryczne kształty. Zazwyczaj były to równomierne parcele wzdłuż jednej drogi. Zdarzały się też wsie o kształtach: rombu, trójkąta jak i gwiazdy. Starano się, aby były niepowtarzalne. 

Fryderycjański regulamin miał wpływ także na przemianę istniejących już wsi polskich. Nie pozwolił na dalsze budowanie tzw. kurnych chat oraz nadmiernej liczby pomieszczeń gospodarczych.

Wieś Miedziana powstała na tzw. „kosorowickim wrzosowisku” nieopodal Łowiecka, czyli wioski, która prawie w całości została zniszczona w czasie wojny trzydziestoletniej. Na początku kolonia liczyła 20 gospodarstw i nosiła nazwę Kosorowicka Kolonia. Osadnicy przybyli z austriackiego Śląska i Moraw. Poza tym byli luteranami, należącymi do opolskiej parafii. W 1783 roku w wiosce zbudowano dla nich kaplicę. Z czasem część z nich poprzez małżeństwa przemieszała się etnicznie i wyznaniowo z tutejszymi katolikami. Zmieniła się też nazwa miejscowości z Kosorowickiej Kolonii na Kupferberg (Miedziana Góra). W 1830 roku wioska liczyła wtedy 24 zagrody. W Miedzianej na 120 mieszkańców było 8 ewangelików. W 1845 roku mieszkało tutaj 169 mieszkańców, w tym zaledwie jeden protestant. Początkowo zajmowano się rolnictwem, ale ze względu na kiepskie plony zrezygnowano z niego. Mieszkańcy wsi zajęli się rzemiosłem i tkactwem. Wydobywano też rudy żelaza, żwir oraz szamot. W 1930 roku mieszkańcy wsi mogli korzystać z: piekarni, dwóch karczm i aż trzech sklepów kolonialnych. 

Druga z miejscowości to Walidrogi.  Pierwszą nazwę wsi Szulenburg utworzono od nazwiska ówczesnego ministra von Sulenburg. Za przeprowadzenie inwestycji odpowiedzialny był lustrator lasów Burich. Budowę domów rozpoczęto w chwili założenia wsi w 1773 roku. Pięć lat później zakończono budowę stodół. Na miejsce przybyli koloniści z Karniowa, Czech, Moraw i Norymbergii. Ze źródeł wynika, że w 1783 roku w Walidrogach mieszkało wtedy 112 osób. W 1824 roku w miejscowości powstała szkoła.


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Antonina Żaba 14.10.2024 19:29
Według ksiąg parafialnych w Kamieniu Śląskim w Miedzianej, w początkowych latach jej istnienia, mieszkała tylko jedna rodzina ewangelicka, Jedzikowie

Antonina Żaba 14.10.2024 19:26
Według ksiąg parafialnych w Kamieniu Śląskim w Miedzianej, w początkowych latach jej istnienia, mieszkała tylko jedna rodzina ewangelicka, Jedzikowie

Reklama
KOMENTARZE
Autor komentarza: SylwiaTreść komentarza: Brawo dla Burmistrza z Ozimska, radnych i sołtysów za staranie się o polepszenie bytu mieszkańców Jedlic.Data dodania komentarza: 18.03.2026, 20:20Źródło komentarza: Gmina Ozimek wnioskuje o 250 tys. zł na świetlicę w JedlicachAutor komentarza: SylwiaTreść komentarza: Brawo dla Burmistrza, radnych i sołtysów z gminy Ozimek. W gminie Dobrodzień złożyłam podobny projekt w miejscowości Klekotna ale to zadanie chyba by przerosło rządzących ponieważ wybrali zrobienie boiska przy szkole, gdzie już było ono wcześniej. Brak słów.Data dodania komentarza: 18.03.2026, 20:03Źródło komentarza: Gmina Ozimek wnioskuje o 250 tys. zł na świetlicę w JedlicachAutor komentarza: Łosowiecki menTreść komentarza: i bezpieczeństwo Masowa ;)Data dodania komentarza: 22.02.2026, 21:01Źródło komentarza: Nowa łódź ratownicza już w OSP Osowiec. Druhowie: „To ogromny krok naprzód”Autor komentarza: SebastianTreść komentarza: A co jakby twoje dziecko zgwalcil ? Też byś chciał żeby wrócił ? Pasterz dobrze wytresował swoje owieczki 👎Data dodania komentarza: 22.02.2026, 11:42Źródło komentarza: TURAWA: Tajemnicze zniknięcie proboszcza. Postępowanie wszczął Sąd Diecezji OpolskiejAutor komentarza: JakubTreść komentarza: Bardzo smutne, że dochodzi do takich sytuacji. Fałszywe oskarżenia to poważna sprawa i powinny być rozstrzygane zgodnie z prawem. Poszedłbym do sądu na miejscu Proboszcza. Oby dobro zwyciężyło i Ksiądz wrócił do swojej Parafii.Data dodania komentarza: 20.02.2026, 13:18Źródło komentarza: TURAWA: Tajemnicze zniknięcie proboszcza. Postępowanie wszczął Sąd Diecezji OpolskiejAutor komentarza: Obywatel KrajuTreść komentarza: Visca El TROPIKANEZData dodania komentarza: 4.02.2026, 15:13Źródło komentarza: [ZDJĘCIA] KS Krasiejów mistrzem XIII Ligi Futsalu w Tarnowie Opolskim! Walka o tytuł do samego końca
Reklama
Reklama