Czym są rekultywacje wód?

Skąd zanieczyszczenia w wodzie?
Zanieczyszczenia do wód trafiają jako efekt działalności człowieka. Do wód zanieczyszczenia mogą trafiać bezpośrednio i pośrednio.  Do tego typu zanieczyszczeń należą ścieki komunalne, przemysłowe i kopalniane. Zanieczyszczenia te zaburzają naturalne procesy biochemiczne zbiornika, których przyczyną jest wyraźny wzrost stężenia pierwiastków śladowych w wodzie, osadach dennych i organizmach wodnych. Część tych zanieczyszczeń może być przenoszona dalej, na przykład w ciekach wodnych. Wody kopalniane mogą migrować na znaczne głębokości, powodując zanieczyszczenie wód wgłębnych. Do substancji chemicznych, które są  najgroźniejszymi dla ekosystemów wodnych i trudnymi do usuwania bądź degradacji w wodzie są ksenobiotyki takie jak, na przykład pochodzące z lekarstw farmaceutyki. Ksenobiotyki to substancje niewystępujące naturalnie w organizmach a zostały wyprodukowane przez człowieka. Niebezpieczne szczególnie ze względu na powszechność ich stosowania są detergenty, czyli środki powierzchniowo czynne, w dużych ilościach zaburzają naturalne procesy zachodzące w zbiornikach, a także wpływają na łatwiejsze wchłanianie się innych szkodliwych substancji do organizmu. Niebezpieczne są także produkty uboczne nadmiernego stosowania tworzyw sztucznych przez człowieka. Jednym z zagrożeń jest powstawanie tzw. mikroplastiku, czyli niewielkich rozdrobnionych fragmentów tworzyw sztucznych, czyli tak zwanych plastików. Oprócz zagrożeń dotyczących mikroplastiku, tworzywa sztuczne stanowią również źródło toksycznych substancji, do których należy bisfenol A. Substancja ta stosowana jest w procesach technologicznych do produkcji plastików i zaburza działanie hormonów w organizmie. 

Co to rekultywacja?
Rekultywacja to poprawa stanu terenu lub zbiornika wodnego, które zostały zniszczone na skutek działalności człowieka. Najczęściej znanymi przykładami rekultywacji są rekultywacje terenów zdegradowanych, na przykład na obszarach poprzemysłowych. Rzadziej natomiast mówi się o przywracaniu do stanu pierwotnego zbiorników wodnych, takich jak jeziora czy stawy. Przywracanie terenów czy zbiorników wodnych do stanu naturalnego to nie tylko sprawa estetyczna. Warto zwrócić uwagę na to, że przywracanie obszarów i zbiorników wodnych wpływa na inne dziedziny naszego życia. Zadbane i czyste środowisko zachęca turystów do odwiedzania takich miejsc. Zwiększenie turystyki na danym obszarze przekłada się na korzyści materialne dla mieszkańców zrekultywowanych terenów. Dzięki temu spada również bezrobocie ze względu na zwiększenie zatrudnienia w sektorze turystycznym. Z sektorem turystycznym ściśle powiązany jest sektor przyrodniczy. Korzyści ekologiczne to przede wszystkim tworzenie nowych nisz ekologicznych,  a to zachęca dzikie zwierzęta do odwiedzania takich terenów. W przypadku zbiorników wodnych dużą grupą zwierząt doceniających takie działania są ptaki, których liczebność zwiększa się przy zbiornikach zrekultywowanych. W czystych zbiornikach wodnych łatwiej znaleźć pokarm, a odtworzona linia brzegowa będzie znakomitym miejscem do kryjówek oraz zakładania gniazd. Aby przeprowadzić rekultywację trzeba się wstępnie zastanowić nad stopniem degradacji terenu czy zbiornika, przyczynami takiego stanu rzeczy oraz przemyśleć w jaki sposób można uniknąć zniszczenia środowiska w przyszłości. Ważnym aspektem będzie również określenie w jakim celu i jakim kierunku będzie opracowywana rekultywacja terenu lub zbiornika. Rekultywacja zbiornika wodnego może przybierać różne formy. Do najczęstszych zabiegów rekultywacyjnych należą m.in. poprawa czystości wód, usuwanie substancji toksycznych, usuwanie makrofitów, czyli roślin wodnych, a także pogłębianie dna. 

Uwaga! To tylko fragment artykułu. Zanim skomentujesz przeczytaj całość w aktualnym wydaniu Tygodnika Ziemi Opolskiej z 18 stycznia - e-wydanie dostępne tutaj.