Kosmetyki w wodzie

Detergenty
Jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla wód są środki powierzchniowo czynne, czyli detergenty. Detergenty inaczej zwane surfaktantami wpływają na zmianę właściwości powierzchniowych cieczy, czyli ich napięcie powierzchniowe. Są powszechnie stosowane przez człowieka i występują w środkach piorących, czyszczących, pieniących, zwilżających oraz w mydłach. Popularnymi detergentami w kosmetykach są SLS oraz SLES. To właśnie te substancje najczęściej są dodawane do kosmetyków jako substancje myjące, pianotwórcze i wiążące zanieczyszczenia. W ostatnich latach obserwuje się wzrost produkcji i używania środków powierzchniowo czynnych. Na świecie rocznie zużywa się ok. 3 milionów ton detergentów. Są tak powszechnie stosowane ze względu na swoje fizyczne i chemiczne właściwości. Jedną z właściwości fizycznych wody jest tworzenie się na jej powierzchni charakterystycznej sprężystej błony i to dzięki temu na powierzchni wody mogą unosić się drobne obiekty, np. moneta, liście czy nawet drobne organizmy, takie jak wykorzystujący tę właściwość pluskwiak z rodziny nartnikowatych. Dzięki właściwości wody charakteryzującej się dużym napięciem powierzchniowym możliwe są także tzw. zjawiska kapilarne w naczyniach roślin. Dzięki temu woda w cienkich rurkach (kapilarach) jest w stanie podnosić się do góry (na wysokość większą niż średnica kapilary). Detergenty zmieniają właściwości wody obecnej w środowisku przyrodniczym. Mogą wpływać na obecne w nim organizmy i są uznawane w Polsce za związki szkodliwe. Substancje te mogą kumulować się w narządach zwierząt, np. skrzelach ryb, utrudniając im wymianę gazową, mogą również wywoływać reakcje alergiczne. Niektóre z tych substancji mogą działać endokrynnie, zaburzając funkcjonowanie układu hormonalnego. Co istotne, substancje te zwiększają rozpuszczalność substancji toksycznych, przez co łatwiej są przyswajane przez organizmy wodne. W związku ze szkodliwością detergentów w krajach Unii Europejskiej dopuszczone są do obrotu tylko te substancje powierzchniowo czynne, które mają wysoką biodegradację, czyli szybki rozkład w środowisku.

Filtry UV w wodzie
Promieniowanie ultrafioletowe w nadmiarze jest szkodliwe dla naszego zdrowia, dlatego, szczególnie w okresie letnim, chętnie korzystamy z kremów z filtrem UV. Na rynku występują liczne kosmetyki chroniące naszą skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Te organiczne związki absorbują lub odbijają promieniowanie słoneczne w zakresach promieniowania UV A i UV B. Coraz popularniejsze stosowanie kosmetyków z filtrami prowadzi do uwalniania ich do środowiska naturalnego zarówno w sposób pośredni (poprzez wypłukiwanie kosmetyków w wodzie podczas wodnej rekreacji), jak i bezpośredni poprzez ścieki. Uwolnione do środowiska filtry UV akumulują się w środowisku, wpływając na środowiska wodne i na żyjące w nich organizmy. Głównym skutkiem ich akumulacji w środowisku jest wpływ na układ dokrewny organizmów wodnych, na przykład wywoływanie produkcji estrogenów w organizmach oraz działanie przeciwtarczycowe. 

Uwaga! To tylko fragment artykułu. Zanim skomentujesz przeczytaj całość w aktualnym wydaniu Tygodnika Ziemi Opolskiej z 28 grudnia - e-wydanie dostępne tutaj.