Szlakiem wiejskich kaplic i kapliczek

Skąd się wzięły kapliczki?
Badacze przypuszczają, że kapliczki są pochodną pogańskich słupów kultowych służących do celebracji odpowiednich świąt lub wydarzeń. Miały się one pojawiać jako naturalne następstwo czczonych w świętych gajach drzew. W kulturze chrześcijańskiej pojawia się hipoteza, że genezy znanej nam dziś formy kapliczki można poszukiwać na Zachodzie. Łacińska capella ma pochodzić od słowa cappa, które oznacza płaszcz. Taki specjalny płaszcz miał należeć do św. Marcina i być przywdziewany przez francuskich królów jako ochrona podczas wojennych wypraw. 

Ubranie to było przechowywane w specjalnym miejscu, które zwano właśnie kaplicą. Moda i naśladownictwo sprawiły, że takie małe, kamienne konstrukcje zaczęto budować w różnych częściach Europy. W kaplicach można było odprawiać msze, co popularniejsze budowle przeobrażały się w kościoły. 

Miejsca modlitw w gminie Tarnów Opolski 
Dzisiaj kapliczki i krzyże są nieodłącznym elementem wiejskiego krajobrazu. Stanowią również trwałą i czytelną cząstkę krajobrazu kulturowego. Można je spotkać we wsiach i na ich skrajach, przy leśnych drogach czy przydomowych ogródkach. Budowano je różnymi technikami. Co ważne, nadal są miejscem indywidualnej lub wspólnej modlitwy w różnych intencjach. Często były hołdem dziękczynnym za łaski, za cudowne wyzdrowienie, za pomyślność, szczęśliwy powrót z wojny czy tułaczki, za uchronienie od kataklizmów i epidemii. Często wybudowanie kapliczki stanowiło  pokuty za popełnione grzechy. 

Kapliczki spełniały ważną funkcję kultową, nie tylko w tych wsiach, w których brakowało kościołów. Przy kapliczkach gromadzono się na nabożeństwa, śpiewano pieśni religijne i odprawiano msze. 

W Przyworach znajduje się figura św. Jana Nepomucena, która została ufundowana w 1719 roku.  Warto przypomnieć, że św. Jan Nepomucen to pochodzący z Czech męczennik i jeden z najpopularniejszych świętych, szczególnie czczonych w Europie Środkowej. Jest m.in. patronem źródeł, mostów, ludzi tonących i orędownikiem podczas powodzi. Jego obecność w Przyworach można uzasadnić bliskością Odry. 

Warto jeszcze wspomnieć o kapliczce św. Rity, która znajduje się przy ul. Odrzańskiej, w pobliżu zjazdu na żwirownię. Miejsce to powstało w lipcu 2019 roku z inicjatywy Anety Feniks-Poznańskiej jako podziękowanie za wyproszoną łaskę. Figura i kaplica zostały uroczyście poświęcone przez ks. Józefa Kaczmarczyka. Rok później w kaplicy umieszczono również relikwie pochodzące z habitu św. Rity. Wieści o tym miejscu szybko się rozeszły. Dzisiaj przybywa do niego wiele osób i odbywają się tutaj nabożeństwa. W podziękowaniu za wyproszone łaski zostawiają przy kapliczce  różańce, pamiątki, rzeźby, kwiaty i znicze. 

Ciekawym obiektem jest też kaplica w Kątach Opolskich. Ma ona charakter dzwonnicy. Jej powstanie datowane jest na 1737 rok. Budowa tego obiektu została sfinansowana przez karczmarza z Prószkowa. Był nim Mateusz Recala. Budynek powstał na rzucie kwadratu i składa się z trzech kondygnacji. Pierwotnie znajdował się w niej dzwon. Jego dźwięk sygnalizował zagrożenie od strony rzeki Odry. Z czasem został przeniesiony do pobliskiego kościoła.

Kaplice – dzwonnice znajdują się też w kilku innych miejscowościach gminy Tarnów Opolski. Jedną z nich jest wieś Kosorowice. Tam przy ul. Opolskiej można podziwiać obiekt z przełomu XVIII/XIX wieku. Kaplica otoczona jest w czworobok murem i ma  filary w narożach. Charakterystycznym elementem kaplicy jest trójramienny krzyż Bożogrobców. W przypadku kaplicy w Miedzianej znajdującej się przy ul. Wiejskiej warto zwrócić uwagę na bryłę architektoniczną budynku. Kaplicę wzniesiono na rzucie prostokąta. Jest ona nakryta hełmem z ośmioboczną latarnią, zwieńczoną krzyżem Bożogrobców. W środku znajduje się ołtarzyk barokowo-ludowy z przełomu XVIII/XIX wieku. Również Nakło może „pochwalić się” swoją kaplicą-dzwonnicą. Jej powstanie datowane jest na przełom XIX/XX wieku. Jest to trójkondygnacyjna kapliczka słupowa z towarzyszącym jej drzewem. Jej naroża, gzymsy i obramienia wykonano z cegły licowej.