Historia przemysłu wapienniczego

Wapień to w 100% materiał naturalny. Jest skałą osadową, która powstała przez tysiąclecia poprzez osadzanie piasku, muszelek i innych materiałów na dnie jezior i oceanów. Wapień ma ciekawy, przypominający skamieniałości wygląd. Natomiast wapienniki służyły do wypalania skał pozyskanych w trakcie prac górniczych. Zazwyczaj budowano je w niedużej odległości od kamieniołomów tak, aby ułatwić transport urobku. 

Sam proces wypalania wapna polegał na pozbyciu się dwutlenku węgla ze skał, zbudowanych głównie z węglanu wapnia. W tym procesie uzyskiwano wapno palone, czyli tlenek wapnia. Reakcja ta zachodziła w piecu wapienniczym ogrzewanym początkowo drewnem, torfem, a w późniejszym czasie koksem i węglem. Poza uzyskaniem odpowiedniej temperatury, niezbędny był również stały dopływ tlenu, który umożliwiał zachodzenie reakcji chemicznej. Ważne było, żeby temperatura nie była za wysoka,  ponieważ w  takim wypadku piec mógłby ulec zniszczeniu, a wapno przepaleniu. Po wypaleniu wapna następowało jego gaszenie, nazywane również lasowaniem. Robiono to przy pomocy wody. W kontakcie z wodą stawało się ono materiałem budowlanym do zapraw murarskich i tynkarskich.

Według urbarza strzeleckiego, już w 1640 roku trwał  wypał wapna z miejscowych złóż. W sprawozdaniu urzędniczym z 1748 roku znajdujemy informację o wypale w wielkim piecu. Zawalił się on pod koniec XVIII wieku. W miarę upływu lat przybywało pieców w okolicach Tarnowa Opolskiego. Również takie, które należały do chłopów. W 1807 roku powstał pierwszy piec wapienny. Został on założony przez Andrzeja Mathea. W 1860 roku było 10 pieców, zaś później 16. Znajdowały się one głównie wzdłuż granicy z Kamieniem Śląskim.

W przypadku gminy Tarnów Opolski kamieniem milowym dla rozwoju przemysłu wapienniczego okazało się przeprowadzenie przez miejscowość w 1878 roku linii kolejowej Opole – Bytom. A następnie uzyskanie w 1893 roku przez tarnowski dworzec funkcji towarowej. To też początek nowych metod wypału wapna przy pomocy węgla kamiennego.
W 1882 roku radny Josef Reiss kupił kilka działek w Tarnowie, w pobliżu stacji w Kamieniu. I właśnie tam powstał piec do wypału wapna. W 1900 roku było ich już 7. Pod koniec XIX wieku w sąsiedztwie dworca powstały trzy kręgowe piece do wypału wapna. Była to firma Ogórek i Sp., która wybudowała w Tarnowie Opolskim i Nakle dwa piece kręgowe wraz z połączeniem kolejowym. Zastąpiły one szybowe,  dotychczas wykorzystywane do wypalania wapna. 

Czynnikiem, który miał wpłynąć na zahamowanie rozwoju przemysłu wapienniczego, było powstanie wapienników w Gogolinie. Lokalizacja ta była korzystniejsza, ponieważ wcześniej wybudowano tam kolej. Dzięki niej dowożono do Gogolina węgiel, który wykorzystywano do opalania pieców. Warto podkreślić, że był on tańszy niż drewno. Przeszkodą w prowadzeniu handlu była również nieznajomość urzędowego języka niemieckiego. 

W okresie międzywojennym w Tarnowie działały dwa przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją wapna.