Mokradła w służbie ochrony klimatu i nas samych…

Światowy Dzień Mokradeł
O mokradłach wciąż niewiele się mówi w przestrzeni publicznej. Temat ten nie wzbudza specjalnego zainteresowania i nie wywołuje emocji w społeczeństwie. Jednak już w drugiej połowie ubiegłego wieku światowa nauka dostrzegła potrzebę ochrony obszarów związanych z wodą. Data  Światowego Dnia Mokradeł nie została ustalona przypadkowo. Data ta upamiętnia podpisanie konwencji ramsarskiej dnia drugiego lutego 1971 roku. Celem porozumienia podczas konferencji w irańskim kurorcie Ramsar w 1971 roku było podpisanie międzynarodowej umowy mającej na celu ochronę i utrzymanie w niezmienionym stanie obszarów wodno – błotnych. Konwencja ramsarska ma za zadanie szczególnie ochronę ptactwa wodnego występującego na różnych obszarach wodnych, czyli tzw. mokradłach. Światowy Dzień Terenów Podmokłych obchodzony jest od 1997 roku w ponad 95 krajach.  W Polsce tegorocznemu świętowaniu towarzyszyło hasło „Ludzie i Mokradła: splecione losy”. Hasło to dobrze odzwierciedla kluczową rolę mokradeł i naszą koegzystencję. 

Mokradła wspierają bioróżnorodność
Mokradło to teren stanowiący formę przejściową pomiędzy obszarami lądowymi i wodnymi. Teren ten jest silnie wilgotny, może być okresowo lub stale zalewany wodą, a poziom wody jest najczęściej płytki. Mokradła obejmują obszary bagienne, błotne, torfowiskowe lub różnego rodzaju zbiorniki wodne zarówno naturalne jak i sztuczne, o wodach stojących lub płynących. Woda ze zbiorników wodnych może być słodka, słonawa lub słona. Na tych obszarach szczególnie ważny dla organizmów jest stały dostęp do wody. To dzięki temu mokradła mają znaczenie w ochronie bioróżnorodności, czyli różnorodności biologicznej obejmującej bogactwo genetyczne, gatunkowe oraz ekosystemowe.  Wyjątkowe warunki sprzyjają występowaniu na tym obszarze cennych przyrodniczo siedlisk takich jak: torfowiska niskie i wysokie, starorzecza i żyzne zbiorniki wodne, ziołorośla nadrzeczne, płaty lasów łęgowych, czyli łęgi oraz łąki niżowe i górskie oraz wiele innych zbiorowisk. Z mokradłami związanych jest wiele gatunków zwierząt, nierzadko będących pod ochroną gatunkową, w tym ochroną ścisłą. Warto podkreślić fakt, że większość ptasich ostoi związanych jest właśnie z mokradłami. Tereny podmokłe i wodne stanowią dla nich nie tylko idealne miejsce do żerowania i rozrodu, ale stanowią również szlaki migracyjne. Wśród cennych gatunków Środkowej Europy oraz nierozerwalnie związanych z terenami wodnymi są ptaki, takie jak bocian biały i czarny, żuraw, czapla siwa, gęsi, kaczki, kuliki czy bekasy. Trudno wyobrazić sobie polską kulturę i sztukę bez udziału tych pięknych ptaków. Warto zwrócić uwagę, że obecność wody w krajobrazie dostarcza pokarmu dla ptaków wodnych. Pożywieniem ptaków brodzących są bezkręgowce, takie jak dżdżownice i chrząszcze oraz małe kręgowce, takie jak małe jaszczurki czy żaby. Źródłem pożywienia dla ptactwa wodnego są również występujące w wodzie skorupiaki, mięczaki oraz ryby. Gatunkiem chronionego płaza związanego z terenami wodnymi jest rzekotka drzewna.  Chociaż głównym miejscem bytowania tego gatunku są drzewa i inne rośliny, to jednak gody i składanie ikry związane jest z wodą. Do gatunków związanych z mokradłami należy również żółw błotny, którego życie głównie odbywa się w wolno płynących rzekach, bagnach, stawach czy małych jeziorach. Wśród ssaków związanych z terenami wodnymi wymienić należy bobra europejskiego, którego działalność ekologiczna jest ważna ze względu na zatrzymywanie wody w krajobrazie. 

Uwaga! To tylko fragment artykułu. Zanim skomentujesz przeczytaj całość w aktualnym wydaniu Tygodnika Ziemi Opolskiej z 29 lutego - e-wydanie dostępne tutaj.