Witają wiosnę na różne sposoby

W Polsce topienie marzanny

W Polsce 21 marca to pierwszy dzień wiosny. Związana z nim tradycja topienia marzanny to jeden z niewielu starosłowiańskich obrzędów, który do dziś jest kultywowany. Marzanna to według ludowych podań słowiańska bogini, która symbolizowała śmierć. Niektórzy uważali ją wręcz za demona. Gdy po jesieni obumierała natura, wierzono, że to przez marzannę. Jej śmierć zgodnie z ludowymi wierzeniami oznaczała budzenie się przyrody do życia i początek wiosny.

Symbolem marzanny była kukła, którą starosłowiańskim zwyczajem palono lub topiono. Wierzono, że obrzęd ten to pewnego rodzaju ofiara, mająca zapewnić przyszły urodzaj. Kukłę wykonywano ze słomy, płótna i licznych ozdób (korali i wstążek). Najpierw po wsi nosiły ją dzieci, które dodatkowo trzymały w rękach gałązki jałowca. W trakcie tego obrzędu marzanna była wkładana do każdego mijanego zbiornika z wodą, co miało symbolizować jej podtapianie. Pod koniec dnia kukłę zabierali starsi mieszkańcy wioski i wyprowadzali poza granice wsi. Potem marzannę podpalano i wrzucano do wody.

Innym tradycyjnym obrzędem witania wiosny jest gaik/maik, nazywany też nowym latkiem. Jest to przyozdobiona sosnowa gałąź, symbolizująca wiosnę i rozkwit przyrody, z którą chodzono po wsi, wykonując przyśpiewki. Za jego wniesienie gospodynie obdarowywały noszącego drobnymi datkami lub smakołykami.

Zwyczaj rytualnego wywoływania deszczu

Serbia należy do krajów, gdzie ten najważniejszy dzień wiosny obchodzi się dopiero 6 maja. W przypadku mieszkańców tego państwa duże znaczenie ma woda. Jest ona postrzegana jako symbol odnowy. Paparuda to wiosenny zwyczaj rytualnego wywoływania deszczu. Wiąże się on z procesjami barwnych korowodów dziewcząt i chłopców. Idą oni przez wieś lub miasteczko, śpiewają piosenki i oblewają uczestników zabawy wodą.

Szczegóły w aktualnym wydaniu Tygodnika Ziemi Opolskiej z 24 marca - e-wydanie dostępne tutaj.